Barcha maqolalar

HELMUT PLESSNERNING FALSAFIY ANTROPOLOGIYASIDA INSONNING EKSANTRIK POZITSIYASI

Yigirmanchi asr falsafiy antropologiyasi tabiiy va madaniy fanlarning jadal rivojlanishi davrida inson tushunchalaridagi inqirozga javoban paydo bo'ldi. Ushbu maqolada ushbu sohaning asoschilaridan biri Helmut Plessnerning inson mavjudligining asosiy xususiyati sifatida ekssentrik pozitsiyalilik tushunchasiga asoslangan asosiy g'oyalari ko'rib chiqiladi.

50
21.04.2026

G‘ARB MUTAFAKKIRLARINING AXLOQIY ERKINLIK HAQIDAGI G‘OYALARI

Maqolada axloqiy erkinlik va axloqiy zarurat o‘rtasidagi munosabat falsafiy jihatdan tahlil qilinadi. Erkinlikning shaxsning ichki ma’naviy holati sifatidagi mohiyati ochib berilib, iroda erkinligi masalasi tarixiy-falsafiy kontekstda yoritiladi. Suqrot, Immanuil Kant, Benedikt Spinoza qarashlari asosida axloqiy erkinlikning zaruratni anglash bilan uzviy bog‘liqligi asoslab beriladi.

67
20.04.2026

INTERAKTIV TEXNOLOGIYALAR TALABALARNING FAOLLIGIGA TA’SIRINI TAHLIL QILISH METODLARI

Interaktiv texnologiyalarni qo‘llash orqali talabalarning faolligini oshirish g‘oyasining samaradorligini ilmiy jihatdan asoslash va uni yanada takomillashtirish uchun ushbu ta’sirning kompleks, tizimli va ko‘p qirrali tahlil qilinishi zarur hisoblanadi. Chunki faollik pedagogik hodisa sifatida faqat yakuniy natijalar bilan emas, balki o‘quv jarayonining o‘zida yuz beradigan dinamik, jarayoniy va sifat o‘zgarishlari bilan ham tavsiflanadi. Shu bois faollikni baholash faqat test natijalari yoki baholar bilan cheklanib qolmasdan, ta’lim jarayonining ichki mexanizmlarini ochib beruvchi metodologik yondashuvni talab etadi.

46
20.04.2026

SFERIK EGRIQ JUFTLARINING SIRPISHMASIZ AYLANISHI UMUMIY GEODEZIK NORMALAR BILAN

Ushbu tadqiqot umumiy geodezik normal yo'nalishga ega bo'lgan uch o'lchovli Evklid fazosidagi birlik sferasidagi egri chiziqlar juftlarining kinematik va differentsial geometrik xususiyatlarini o'rganadi. Xususan, sirpanmasdan aylanayotgan bunday egri chiziqlar orasidagi egri chiziqlar munosabatlari tahlil qilinadi. Ularning Sabban ramkalari orasidagi o'zgarishlar olinadi va aylanish harakati bilan bog'liq mos keladigan aylanish burchaklari tavsiflanadi. Bundan tashqari, egri chiziqlarning geodezik egri chiziqlari va ular orasidagi geometrik munosabatlar o'rganiladi. Matematika fanining tasnifi: 53A04, 53A17, 53C22

51
20.04.2026

O'ZBEKISTON TURIZM BOZORI RIVOJLANISHIDA TOSHKENT AGLOMERATIONINING ROLI: NAZARIY VA AMALIY JIHATLAR

Maqolada O'zbekistonda turizm bozorini shakllantirish va rivojlantirishning asosiy omili sifatidagi Toshkent aglomeratsiyasining tarkibiy va funktsional roli o'rganiladi. Aglomeratsiya nazariyasi, markaziy joy nazariyasi va turizm yo'nalishlarining raqobatbardoshlik doiralarini birlashtirgan holda, tadqiqot kapital aglomeratsiyasini bir vaqtning o'zida milliy turizm oqimlarining darvoza tuguni, ichki yo'nalish va fazoviy tashkilotchisi sifatida joylashtiradigan ko'p darajali analitik modelni yaratadi. Tadqiqot O'zbekiston Respublikasi Turizmni rivojlantirish davlat qo'mitasi, UNWTO mintaqaviy hisobotlari va O'zbekiston Milliy statistika qo'mitasining 2017-2024 yillardagi statistik ma'lumotlariga asoslanadi. Tahlil shuni ko'rsatadiki, Toshkent aglomeratsiyasi xalqaro sayyohlarning taxminan 64 foizini, litsenziyalangan turizm korxonalari faoliyatining 80 foizdan ortig'ini va milliy mehmonxonalar sig'imining 70 foizini jamlagan bo'lib, bu uning milliy turizm tizimidagi asosiy rolini tasdiqlaydi.

54
20.04.2026

ISLOM DINIDA O‘LIM VA HAYOT

Mazkur maqolada hayot inson uchun eng qadrli ne’matligi, bu foniy dunyoda inson bir marta yashashi, o`zidan yaxshi nom qoldirishi o`ziga va o`zgalarga mehrbon bo`lishi muhim ahamiyat kasb etadi. O‘z joniga qasd qilish azaldan har qanday jamiyat va tuzumda yuz berib kelayotganligi, ammo ilgari asosan katta yoshlilar orasida uchraydigan bu holat, keyingi paytlarda tobora “yosharib” borayotganligi, psixolog, pedagog, shifokor, sotsiolog, suitsidolog kabi turli sohalarning mutaxassis va ekspertlarning yechim topishda muamolarga duch kelishlari mumkin. Islom dinida hayot va o‘lim inson mavjudligining muhim bosqichlari sifatida talqin qilinadi. Islom ta’limotiga ko‘ra, hayot - bu inson uchun sinov maydoni bo‘lib, u orqali banda o‘z amallari bilan oxiratdagi taqdirini belgilaydi. O‘lim esa yakun emas, balki yangi - abadiy hayotga o‘tish bosqichidir. Shu sababli Islomda hayot va o‘lim o‘zaro uzviy bog‘liq bo‘lib, insonni ezgulik va to‘g‘ri yo‘lga undaydi. Sobit ibn Zahhokdan rivoyat qilingan hadisda Payg‘ambarimiz sollalohu alayhi vasallam shunday deganlar: “Kim bu dunyoda o‘zini biror narsa bilan o‘ldirsa, qiyomatda ham unga o‘sha narsa bilan azob beriladi” (Imom Buxoriy rivoyati).

56
20.04.2026

INGLIZ TILI MASHG‘ULOTLARIDA INTERAKTIV METOD VA TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH TAJRIBASI

Hozirgi kunda chet tilini o‘qitish metodikasi sohasida yangi pedagogik paradigmalar va yondashuvlar shakllanib, an’anaviy, asosan o‘qituvchi markazli va reproduktiv xarakterga ega bo‘lgan usullarni tubdan qayta ko‘rib chiqishni talab qilmoqda. Ushbu o‘zgarishlar globallashuv jarayonlari, xalqaro muloqotning kengayishi, mehnat bozorida chet tillariga bo‘lgan talabning ortishi hamda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining jadal rivoji bilan chambarchas bog‘liqdir [Селевко, 2010]. Natijada chet tilini o‘qitish jarayoni faqat grammatik qoidalar va leksik birliklarni o‘zlashtirish bilan cheklanib qolmasdan, balki real kommunikativ vaziyatlarda tilni samarali qo‘llashga yo‘naltirilgan murakkab pedagogik jarayon sifatida qaralmoqda.

37
20.04.2026

OʻZBEKISTON KOMPANIYALARINING XALQARO FOND BIRJALARIGA CHIQISH ISTIQBOLLARI

Maqolada Oʻzbekiston kompaniyalarining xalqaro fond birjalariga chiqish istiqbollari global moliya bozorlariga integratsiya sharoitida tahlil qilinadi. Ilmiy adabiyotlar sharhi asosida institutsional, moliyaviy, bank, huquqiy va madaniy omillar o‘rganiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, xalqaro bozorga muvaffaqiyatli chiqish kompleks tayyorgarlik va xalqaro standartlarga moslashuvni talab etadi.

125
08.04.2026

OʻZBEKISTONDA DINIY BAGʻRIKENGLIK VA MILLATLARARO MUNOSABATLAR SIYOSATI (1991–2024)

Mazkur maqolada Oʻzbekistonda diniy bagʻrikenglik va millatlararo munosabatlar siyosati (1991–2024) xronologik va tizimli yondashuv asosida tahlil qilinadi. Shuningdek, Konstitutsiya va sohaviy qonunlar negizida shakllangan huquqiy model hamda davlat institutlari faoliyatining asosiy bosqichlari yoritiladi. Maqolaning ilmiy yangiligi shundaki, mustaqillik davridagi diniy-milliy siyosat uch bosqichli rivojlanish modeli asosida umumlashtirilib, 2017-yildan keyingi islohotlar alohida tarixiy bosqich sifatida asoslab beriladi. Shuningdek, diniy tashkilotlar va milliy madaniy markazlar faoliyatidagi o‘sish dinamikasi tarixiy-statistik ma’lumotlar asosida tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari Oʻzbekistonda diniy bagʻrikenglik siyosati huquqiy tenglik, institutsional boshqaruv va ijtimoiy muvozanat tamoyillariga tayanib izchil rivojlanganini ko‘rsatadi. Mazkur siyosat konfessiyalararo hamjihatlik va millatlararo totuvlikni mustahkamlashda muhim omil sifatida baholanadi.

179
08.04.2026

AYOLLAR USTKI KIYIMLARINI DIZAYNLASHDA MATERIALLAR VA TEKSTURALARDAN FOYDALANISHNING NAZARIY ASOSLARI

Ushbu maqolada ayollar ustki kiyimlarini loyihalashda materiallar va fakturalarning nazariy asoslari tahlil qilinadi. Materiallarning fizik-mexanik xususiyatlari, ularning estetik va funksional ahamiyati yoritiladi. Shuningdek, faktura tushunchasi va uning dizayndagi roli, zamonaviy moda tendensiyalari asosida material va fakturalarni uyg‘unlashtirish masalalari ko‘rib chiqiladi.

111
08.04.2026

DINSHUNOSLIK YO‘NALISHI TALABALARINING INGLIZ TILI KO‘NIKMALARI ORQALI DEONTOLOGIK KOMPETENTLIKNI SHAKLLANTIRISH

Mazkur maqolada dinshunoslik yo‘nalishi bakalavr talabalarida ingliz tili o‘qitish jarayoni orqali deontologik kompetentlikni shakllantirish masalalari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotda insonparvarlik, vatanparvarlik, milliy g‘urur, baynalminalchilik, adolat, yaxshilik, burch, qadr-qimmat, mas’uliyat, vijdon, halollik, rostgo‘ylik va talabchanlik kabi axloqiy fazilatlarning kasb egalariga, xususan, dinshunoslik soha vakillariga nechog‘li muhim ekaniga e’tibor qaratiladi. Ingliz tilining to‘rtta asosiy ko‘nikmasi — o‘qish (reading), yozish (writing), tinglab-tushunish(listening) va gapirish (speaking) — deontologik mazmundagi materiallar bilan uyg‘unlashtirilib, talabalarning kasbiy axloq me’yorlarini chuqur o‘zlashtirishiga zamin yaratish mumkinligi asoslanadi. Tadqiqot natijalari dinshunoslik ta’limida ingliz tili o‘qitishini deontologik yo‘nalishda takomillashtirish uchun amaliy tavsiyalar beradi.

98
08.04.2026

TINGLAB TUSHUNISH KOʻNIKMASINING PSIXOLINGVISTIK VA PEDAGOGIK MOHIYATI

Ushbu maqolada tinglab tushunish ko‘nikmasining psixolingvistik va pedagogik mohiyati nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Maqolada tinglab tushunish nutq faoliyatining reseptiv turi sifatida ta’riflanib, uning faol kognitiv jarayon ekanligi J. Field, M. Rost kabi yetakchi olimlarning qarashlari asosida yoritiladi. Shuningdek, tinglab tushunish jarayonining muvaffaqiyatiga ta’sir etuvchi ichki va tashqi omillar, psixologik mexanizmlar (diqqat, xotira, idrok etish, taxmin qilish) tahlil qilinadi. G. Buck tomonidan taklif etilgan ikki darajali model (identifikatsiya va ma’noni anglash darajalari) hamda J. Wilson, J. Flowerdew va L. Miller tomonidan ishlab chiqilgan uch bosqichli pedagogik model (matn oldi, matn ustida ishlash, matndan keyingi bosqichlar) batafsil yoritiladi. Maqolada oliy ta’lim talabalarida tinglab tushunish ko‘nikmasini rivojlantirishda bosqichma-bosqich yondashuv, metakognitiv strategiyalar va psixologik omillarni hisobga olishning ahamiyati asoslanadi.

130
08.04.2026