Raqamli davrda axborot va kommunikatsiya texnologiyalariga, xususan, internetga kirish iqtisodiy rivojlanishni qo'llab-quvvatlaydi, deb keng tarqalgan. Biroq, internetning kirib kelishi va iqtisodiy o'sish o'rtasidagi empirik bog'liqlik munozaraliligicha qolmoqda. Ushbu tadqiqot Jahon bankining rivojlanish ko'rsatkichlaridan tuzilgan va Kaggle manbalaridan olingan AKT ma'lumotlar to'plami bilan to'ldirilgan mamlakatlararo ma'lumotlar to'plamidan (2010–2023) foydalanadi. Oddiy eng kichik kvadratlar (OLS) regressiyasidan foydalangan holda, tahlil 100 kishiga to'g'ri keladigan internetdan foydalanish aholi jon boshiga YaIM o'sishini sezilarli darajada bashorat qiladimi yoki yo'qligini tekshiradi. Natijalar ta'lim va kapitalni shakllantirishni nazorat qilgandan keyin ham kuchli, ijobiy va statistik jihatdan ahamiyatli bog'liqlikni ko'rsatadi. Internet foydalanuvchilari uchun koeffitsient 0,021 ni tashkil etadi (p<0,01), bu internetning kirib kelishining bir foizli o'sishi aholi jon boshiga YaIMning 2,1% ga o'sishi bilan bog'liqligini ko'rsatadi. Diagnostik testlar model Gauss-Markovning asosiy taxminlariga, jumladan, normallik (Shapiro-Wilk p = 0.281), gomoskedastiklik (Breusch-Pagan p = 0.143) va multikollinearlikning yo'qligiga (o'rtacha VIF = 1.80) javob berishini tasdiqlaydi. Ushbu topilmalar raqamli infratuzilmani kengaytirish iqtisodiy rivojlanish, ayniqsa internetning kirib borishini 2015-yildagi taxminan 25% dan 2024-yilda 80% dan ortiqqa oshirgan O'zbekiston kabi rivojlanayotgan iqtisodiyotlar uchun mazmunli siyosat dastagi ekanligini ko'rsatadi.

Ушбу илмий мақолада ижтимоий тармоқларнинг ёшлар ҳаётига кўп қиррали таъсири тадқиқ этилган. Замонавий рақамли муҳитда ижтимоий тармоқлар ёшларнинг мулоқот тарзи, маълумот олиш манбалари, психологик ҳолати ва ижтимоий муносабатларига сезиларли даражада таъсир кўрсатмоқда. Мақолада Facebook, Instagram, TikTok, Telegram каби платформаларнинг ёшлар орасидаги кенг тарқалиши ва уларнинг ижобий ва салбий оқибатлари таҳлил қилинган. Тадқиқот натижасида ижтимоий тармоқлар ёшларнинг академик фаолиятига, жисмоний саломатлигига, руҳий ҳолатига ва ижтимоийлашув жараёнига таъсир этишини исботловчи далиллар келтирилган.

Mazkur maqolada oliy ta’lim muassasalarida rus tilini o‘qitish jarayonini takomillashtirishda zamonaviy ta’lim texnologiyalarining didaktik imkoniyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda kompetensiyaviy yondashuv, raqamli ta’lim vositalari, interfaol metodlar, modulli ta’lim texnologiyalari hamda kommunikativ yondashuvning rus tili ta’limi sifatini oshirishdagi o‘rni yoritilgan. Shuningdek, zamonaviy pedagogik texnologiyalarning talabalarning kommunikativ kompetensiyasi, mustaqil fikrlashi, ijodiy faoliyati va kasbiy tayyorgarligini rivojlantirishdagi ahamiyati ochib berilgan. Tadqiqot natijalari rus tili ta’limini modernizatsiya qilish va ta’lim samaradorligini oshirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga xizmat qiladi.

Quyidagi maqolada yuqori sinf o‘quvchilarida kasb tanlash motivatsiyasining shakllanishiga ta’sir etuvchi ijtimoiy-psixologik omillar – oila muhiti, tengdoshlar guruhi, ta’lim muassasasi va shaxsiy-psixologik xususiyatlar – keng tahlil qilinadi. Ushbu omillarning kasbiy yo‘nalganlik, qiziqish va qaror qabul qilish jarayoniga ta’siri ko‘rib chiqiladi. O‘tkazilgan kuzatishlar va nazariy tahlillar asosida maktablarda kasbga yo‘naltirish ishlarini takomillashtirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat.

Ushbu tadqiqot kremniyli quyosh batareyalarining asosiy fotoelektrik parametrlariga yorug'lik intensivligining ta'sirini o'rganadi. Qisqa tutashuv toki, ochiq zanjir kuchlanishi, to'ldirish koeffitsienti va konversiya samaradorligining tushayotgan nurlanish darajasiga bog'liqligi tahlil qilindi. Quyosh batareyalarining turli yorug'lik darajalarida ishlashini belgilaydigan zaryad tashuvchilarni yaratish va rekombinatsiyalashning fizik jarayonlari o'rganildi. Qisqa tutashuv toki yorug'lik intensivligiga chiziqli bog'liqligi, ochiq zanjir kuchlanishi esa logarifmik munosabatga amal qilishi aniqlandi. Yorug'likdagi o'zgarishlar ichki yo'qotishlar va p-n birikmasining parametrlari bilan bog'liq chiziqli bo'lmagan effektlarni keltirib chiqarishi ko'rsatildi. Tadqiqot natijalari kremniyli quyosh batareyalarining samaradorligini cheklovchi omillarni aniqlash imkonini beradi va fotovoltaik tizimlarni optimallashtirishda qo'llanilishi mumkin.

Mazkur maqolada Alisher Navoiyning tasavvufiy-tazkiraviy xarakterdagi “Nasoyim ul-muhabbat” asarida qo‘llangan leksik arabizmlarning semantik, mavzuviy va stilistik xususiyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda arabcha o‘zlashmalarning diniy-tasavvufiy tushunchalar, axloqiy-ruhiy sifatlar, rang va yorug‘lik semantikasi, shuningdek ilmiy-kitobiy uslubga xos atamalar doirasidagi vazifalari yoritildi. Tahlil natijalari shuni ko‘rsatadiki, “Nasoyim ul-muhabbat”dagi arabizmlar faqat lug‘aviy birlik sifatida emas, balki asarning g‘oyaviy-estetik mohiyatini ochuvchi, tasavvufiy tafakkur va komil inson konsepsiyasini ifodalovchi muhim til vositasi sifatida namoyon bo‘ladi. Arabizmlarning denotativ va konnotativ qatlamlari badiiy matnda o‘zaro uyg‘unlashib, nur-zulmat, ilm-jaholat, komillik-naqislik kabi ma’naviy oppozitsiyalarni yuzaga keltiradi. Maqolada tavsifiy, qiyosiy, semantik va stilistik tahlil usullaridan foydalanildi.

Mazkur ilmiy maqolada bolalar adabiyotida fantastika janrining o‘rni va uning bolalar tafakkuri hamda tasavvur dunyosiga ta’siri o’rganiladi. Tadqiqotda Children's Literature doirasida fantastik elementlarning kognitiv rivojlanish, ijodiy fikrlash va axloqiy tasavvurlar shakllanishiga ko‘rsatadigan ta’siri ilmiy jihatdan asoslab beriladi. Shuningdek, fantastik syujetlar bolalarda muammolarni hal qilish ko‘nikmasini rivojlantirishi, abstrakt fikrlashni kuchaytirishi va emotsional empatiyani oshirishi ta’kidlanadi. Tadqiqotda J. K. Rowling ijodidagi “Harry Potter” asari va Roald Dahl ertaklari misolida fantastikaning bolalar psixologiyasiga ta’siri tahlil qilinadi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, fantastika bolalar tafakkurining kengayishida muhim pedagogik va tarbiyaviy ahamiyatga ega.

Ushbu tadqiqot ingliz tilidagi indikativ va subjunktiv shartli gaplar o'rtasidagi semantik, pragmatik va kognitiv farqlarni o'rganadi. Indikativ shartli gaplar odatda faktik yoki epistemik jihatdan mumkin bo'lgan stsenariylarni ifodalaydi, subjunktiv shartli gaplar esa gipotetik yoki kontrafaktual gaplarni ifodalash uchun ishlatiladi. Maqolada bu ikki turdagi shartli gaplarning haqiqat shartlari va xulosa chiqarish xatti-harakatlarida qanday farq qilishi o'rganiladi, ular tubdan farq qiladigan ma'nolarni yoki nozikroq pragmatik farqlarni aks ettiradimi yoki yo'qmi degan munozaralarga urg'u beriladi. Asosiy nazariy nuqtai nazarlar, jumladan, Lyuisning subjunktiv gaplar uchun o'zgaruvchan qat'iy semantikasi, indikativ gaplar uchun pragmatik boyitish bilan moddiy implikatsiya va shartli tasdiqlash va Haqiqat qiymati yo'q yondashuvlari kabi muqobil qarashlar muhokama qilinadi. Bundan tashqari, tadqiqot shartli fikrlashning kognitiv asoslarini ko'rib chiqadi, bu shartli ravishda tasdiqlash qobiliyati to'liq belgilangan shartli takliflarning shakllanishidan oldin bo'lishi mumkinligini ko'rsatadi. Semantik farqlarga qaramay, indikativ va subjunktiv shartli gaplar fikrlashda muhim naqshlarga ega, masalan, inson tafakkurida bir-birining ustiga chiqadigan funktsional rollarni ko'rsatuvchi "Antecedentni kuchaytirish"ning muvaffaqiyatsizligi. Ushbu tahlil shartli tuzilmalar qanday qilib ma'noni kodlashi, xulosa chiqarishga yo'naltirishi va gipotetik mulohaza yuritishda kognitiv strategiyalarni aks ettirishini chuqurroq tushunishga yordam beradi.

Maqolada tizim munosabatlari bo'yicha mavjud adabiyotlar umumlashtiriladi va qurilish terminologiyasi lug'atini lug'at ichida turli leksik-semantik munosabatlarni o'rnatishning onomasiologik va semasiologik jihatlari va tashqi lingvistik qatorlar bilan referentsial korrelyatsiyani tahlil qilish natijalari asosida "paradigmatik sohalar, semasiologik sohalar, mantiqiy tushunarli (tematik) sohalar, leksik-tematik guruhlar, leksik-semantik guruhlar" kabi umumiy turlarni aniqlashga urinishlar amalga oshiriladi.

Ushbu maqolada XIX asrning oxiri - XX asrning boshlarida O‘rta Osiyoda shakllangan jadidchilik harakatining ijtimoiy-ma’naviy ahamiyati tahlil qilinadi. Jadid ma’rifatparvarlari tomonidan amalga oshirilgan ta’lim islohotlari, matbuot, adabiyot va teatr sohasidagi yangiliklar, shuningdek, ularning milliy o‘zlikni anglash va jamiyatni modernizatsiyalash borasidagi sa’y-harakatlari o‘rganiladi. Maqolada Mahmudxo‘ja Behbudiy, Abdulla Avloniy, Abdurauf Fitrat, Munavvar qori Abdurashidxonov kabi jadid namoyandalarining faoliyati va g‘oyalari tahlil qilinib, ularning o‘lka ijtimoiy-ma’naviy hayotiga qo‘shgan hissasi yoritiladi.

Ushbu tadqiqot termal bug'langan kadmiy tellurid (CdTe) yupqa plyonkalarining optik va strukturaviy xususiyatlarini o'rganadi, nanoskalali donachalar (kvant nuqtaga o'xshash xususiyatlar) bilan bog'liq kvant cheklash effektlariga urg'u beradi. CdTe - bu 1,45 eV ga yaqin to'g'ridan-to'g'ri tasma oralig'iga va ko'rinadigan diapazonda yuqori yutilish koeffitsientiga ega bo'lgan II-VI yarimo'tkazgich bo'lib, uni fotovoltaik va infraqizil optoelektronik qo'llanmalar uchun jozibador qiladi. CdTe plyonkalari termal bug'lanish orqali uchta substrat turiga joylashtirildi: shisha (04-namuna), fotoglass (06-namuna) va sitall (07-namuna). Optik spektrlar 200–1200 nm diapazonida o'lchandi, bu yuqori energiyali diapazonlararo o'tishlarga bog'liq kuchli ultrabinafsha yutilishini aniqladi. Sitallga asoslangan plyonka uchun yutilish chekkasining tizimli ko'k siljishi kuzatildi, bu kvant o'lcham effektlariga mos keladigan optik tasma oralig'ining oshishini ko'rsatadi. To'g'ridan-to'g'ri o'tishlar uchun Tauc grafiklaridan tasma oralig'i energiyalari ajratib olindi, bu shisha substrat uchun ~1,45 eV (katta hajmli CdTe ga yaqin) va fotoglass va sitall plyonkalar uchun yuqori qiymatlarni (~1,48–1,52 eV) berdi. SEM/EDS va AFM yordamida strukturaviy tavsiflash nanoskalali donalarni va p-turdagi o'tkazuvchanlik uchun qulay bo'lgan tellurga boy tarkibni ko'rsatadi. Dielektrik javob Drude-Lorentz modeli yordamida talqin qilindi, bu yerda Drude atamasi fotoglass va sitall substratlar uchun infraqizil aks ettirishni kuchaytiradigan erkin tashuvchi effektlarini hisobga oladi. Natijalar shuni ko'rsatadiki, substratni tanlash va cho'ktirish sharoitlari CdTe plyonkalarining ham optik tasma oralig'ini, ham erkin tashuvchi javobini sozlashi mumkin, bu esa quyosh batareyasi yutuvchi qatlamlari va infraqizil fotodetektor qo'llanilishi uchun optimallashtirish imkonini beradi. Kelajakdagi ishlar bir xillik va qurilmaga tegishli ishlashni yaxshilash uchun boshqariladigan qo'shimchalar va jarayonlarni optimallashtirishga qaratiladi.

Tanqidiy fikrlash zamonaviy ta’limning muhim tarkibiy qismiga aylandi, ayniqsa til o‘rganish sohasida, bu yerda o‘quvchilardan nafaqat lingvistik bilimlarni egallash, balki tahliliy va muammolarni hal qilish ko‘nikmalarini ham rivojlantirish talab etiladi. Mazkur tadqiqot tanqidiy fikrlash faoliyatlarining til o‘rganish jarayonlarini takomillashtirish hamda o‘quvchilarning kommunikativ kompetensiyasini rivojlantirishdagi rolini o‘rganadi. Tanqidiy fikrlash faoliyatlari talabalarning ma’lumotlarni tahlil qilish, dalillarni baholash, muammolarni hal qilish va mustaqil fikr bildirishiga yordam beradi hamda shu orqali akademik va real hayotiy vaziyatlarda til qo‘llanishiga chuqurroq jalb etilishini ta’minlaydi. Tadqiqot debatlar, munozaralar, muammoli vazifalar, reflektiv yozuvlar, keys-stadilar va hamkorlikdagi loyihalar kabi faoliyatlarning til rivojlanishiga qanday hissa qo‘shishini tahlil qiladi. Mazkur faoliyatlar gapirish, yozish, o‘qish va tinglab tushunish ko‘nikmalarining rivojlanishini qo‘llab-quvvatlaydi hamda bir vaqtning o‘zida o‘quvchilarning mustaqilligi, ijodkorligi va ishonchini shakllantiradi. Bundan tashqari, tadqiqot tanqidiy fikrlash va kommunikativ kompetensiya o‘rtasidagi bog‘liqlikni ko‘rib chiqadi hamda tahliliy vazifalarda faol ishtirok etadigan o‘quvchilar odatda yuqori darajadagi til bilish va samarali muloqot ko‘nikmalarini namoyon etishini ta’kidlaydi.