Boburiylar davri manbalari jahon tarixining durdona asarlari hisoblanadi. Mintaqamiz tarixini Yevropa va dunyoning boshqa hududlariga yoyishda ushbu asarlarning o‘rni katta. Shunday tarixiy asarlarda biri Jaloliddin Tabataboiyning “Shohjahonnoma” asari hisoblanadi. Ushbu maqolada asarda Boburiylar sulolasi tarixining yoritilishi haqidagi ma’lumotlar tahlil qilinadi.

Mazkur maqolada islom tafakkurining yirik vakili Abdurahmon ibn Xaldunning ijtimoiy falsafiy qarashlarida jamiyatning iqtisodiy sohasi muhokama qilingan. “Asabiyya” katеgoriyasi Xaldunning ijtimoiy falsafiy qarashlarida muhim ahamiyatga ega. Mutafakkir “Asabiyya” katеgoriyasining jamiyat rivojlanishidagi oʻrnini mеhnat taqsimoti bilan izohlagan. Shuningdеk, uning jamiyatni barqaror rivojlantirish borasidagi qimmatli fikrlari taqdim etilgan.

Ushbu maqolada Muhammad Tohir Inoyatxon shaxsi, uning “Shohjahonnoma” asarida Hindistonda hukmronlik qilgan Boburiylar saltanati tarixining yoritilishi (XVII asr), asarning sulola tarixini o‘rganishdagi ahamiyati, voqealarni Podshohnoma turkumiga kiruvchi boshqa asarlarda kelgan ma’lumotlar bilan solishtirish, asarning mazmuni tahlil etilgan.

Korporativ qiyinchiliklar biznesni boshqarishda, ayniqsa, cheklangan miqdordagi aktsiyadorlarga ega kompaniyalarda va teng mulkchilik tuzilmalari qaror qabul qilishda qiyinchiliklar tug'diradigan sherikliklarda jiddiy muammo hisoblanadi. Ushbu maqolada akademik tadqiqotlar va turli yurisdiktsiyalarning huquqiy asoslariga tayanib, korporativ qiyinchiliklarni hal qilishning xalqaro miqyosda tan olingan usullari ko'rib chiqiladi. Tadqiqotda shartnoma mexanizmlari (shu jumladan, o'zaro nazorat bandlari, sotib olish-sotish shartnomalari va hal qiluvchi ovoz berish tartibi) va nizolarni hal qilishning muqobil usullari (vositachilik, arbitraj va gibrid yondashuvlar) tahlil qilinadi. Tadqiqot shuni ko'rsatadiki, aktsiyadorlar shartnomalariga qiyinchiliklarni hal qilish qoidalarini oldindan kiritish sud xarajatlarini sezilarli darajada kamaytiradi va biznesning uzluksizligini ta'minlaydi. Natijalar shuni ko'rsatadiki, o'zaro nazorat mexanizmlari, axborot assimetriyasi va moliyaviy tafovutlarni hisobga olgan holda to'g'ri ishlab chiqilganda, samarali yechimlarni taklif qiladi, vositachilik va arbitraj esa davom etayotgan biznes munosabatlarini saqlab qolishga qodir moslashuvchan alternativalarni taqdim etadi. Ushbu maqola qiyinchiliklarni hal qilish mexanizmlarining samaradorligi bo'yicha empirik dalillarni sintez qilish va biznes egalari, huquqshunoslar va siyosatchilar uchun amaliy tavsiyalar berish orqali korporativ boshqaruv adabiyotiga hissa qo'shadi.

Ushbu ilmiy maqola “Qutadg‘u bilig” asarida berilgan maqollarning turk tilidagi leksik transformatsiyasi o‘rganilgan. Asardagi leksik transformatsiya jarayoni, tilning rivojlanish jarayonini tushunishga yordam beradi. Bu jarayonni o‘rganish, tilshunoslarga tilning tarixiy rivojlanishini, leksik birliklarning o‘zgarishini va madaniy ta’sirlarni aniqlashda yordam beradi. Leksik transformatsiyalar tilni boyitadi va uning funksional imkoniyatlarini kengaytiradi.

Ushbu maqolada dialogik kommunikatsiyaning lingvistik va kognitiv jihatlari tahlil qilinadi. Tadqiqot dialogik nutqni inson tafakkuri, bilim tuzilmalari va kontekstual omillar bilan uzviy bog‘liq hodisa sifatida ko‘rib chiqadi. Dialog jarayonida nutq ishtirokchilarining kognitiv faoliyati, presuppozitsiya, implikatura, nutq aktlari hamda pragmatik ma’no shakllanishi masalalariga alohida e’tibor qaratiladi. Maqolada kognitiv lingvistika doirasida dialogik muloqotni o‘rganishning nazariy asoslari yoritilib, dialogni interaktiv va dinamik jarayon sifatida talqin qilish asoslanadi. Tadqiqot natijalari dialogik diskursni chuqurroq anglashga hamda lingvistik-pragmatik tahlillarni rivojlantirishga xizmat qiladi.

Ushbu tadqiqot O'zbekiston misolida sayyohlarning kelib chiqish mamlakatlari ularning manzil tanlashlariga qanday ta'sir qilishini o'rganadi. Ma'lumotlar 673 nafar xorijiy sayyohdan Google Form orqali to'plangan. Sayyohlarning kelib chiqishi va manzillar o'rtasidagi bog'liqlikni baholash uchun xi-kvadrat shartlilik testi qo'llanildi. Tahlil kelib chiqish va manzil tanlash o'rtasida kuchli va statistik jihatdan ahamiyatli bog'liqlikni aniqladi. Ushbu topilmalar shuni ko'rsatadiki, sayyohlarning kelib chiqishi manzil afzalliklarini mazmunli ravishda shakllantiradi va O'zbekistonda maqsadli turizmni rejalashtirish zarurligini ta'kidlaydi.

Ushbu maqolada X asrning ikkinchi yarmida Markaziy Osiyoda tashkil topgan Qoraxoniylar davlatining tashkil topish jarayoni, siyosiy va etno-geosiyosiy omillar kesimida ko‘rib chiqiladi. Unda qarluq, chigil va yag‘mo kabi turkiy qabilalarning birlashuv jarayonlari ochib beriladi. Qoraxoniylar sulolasi tarixini o‘rganish O‘zbekiston tarixnavisligida hamon dolzarb masala bo‘lib qolmoqda. Zero, Qoraxoniylar hukmronligi davrida turkiy o‘zbek xalqi to‘la shakllandi, ijtimoiy, iqtisodiy va madaniy jihatdan rivojlandi.

Ushbu maqolada Sovet Oʻzbekistonining xo‘jaligi, aholisi va tabiiy geografik xususiyatlari tahlil qilinadi. Maqolada Oʻzbekiston SSRning geografik joylashuvi, tabiiy resurslari, iqlimi hamda hududiy tuzilishi haqida umumiy ma’lumot beriladi. Shuningdek, respublika aholisi sonining o‘sishi, milliy tarkibi, shahar va qishloqlarda aholi zichligining farqlari yoritiladi. Asosiy e’tibor Sovet davrida shakllangan xo‘jalik tizimiga, xususan, paxtachilik, sug‘oriladigan dehqonchilik, sanoatlashuv va transport infratuzilmasining rivojlanishiga qaratilgan. Tadqiqot natijalari Oʻzbekistonning keyingi davrlardagi iqtisodiy va demografik jarayonlarini anglashda muhim ahamiyatga ega.

O'zbekistonda davlat xavfsizligi milliy rivojlanish va suverenitetning asosiy elementi hisoblanadi. Globallashuv sharoitida mamlakat xalqaro terrorizm va transmilliy jinoyatchilikdan tortib, kibertahdidlar va geosiyosiy beqarorlikgacha bo'lgan turli xil tahdidlarga duch kelmoqda. Ushbu maqolada xavfsizlikning asosiy muammolari aniqlanadi, ularning sabablari va oqibatlari tahlil qilinadi hamda milliy xavfsizlik tizimini modernizatsiya qilish yo'llari taklif etiladi. Fuqarolik jamiyatining roli, huquqiy asoslarni rivojlantirish va xalqaro hamkorlikka alohida e'tibor qaratilgan. Asar tarixiy kontekstda yozilgan, mavjud tendentsiyalarni umumlashtiradi va davlat xavfsizlik tizimini yanada rivojlantirish bo'yicha strategik qarashlarni shakllantiradi.

Ushbu maqolada zamonavıy nemis ekofalsafasining yutuqlari tahlil qilingan bo’lib, unda Global ekologik inqiroz sharoitida insoniyatning tabiatga nisbatan munosabatini tubdan qayta ko‘rib chiqish ehtiyoji ekofalsafa sohasining mustaqil va ahamiyatli yo‘nalish sifatida shakllanishiga olib keldi. Ayniqsa, XX asrning ikkinchi yarmidan boshlab, insoniyat faoliyatining tabiatga ta’siri natijasida yuzaga kelgan ekologik muammolar falsafiy tafakkurning ekologik mas’uliyat kategoriyasi atrofida birlashishiga sabab bo‘ldi. Ekologik mas’uliyat tushunchasi nafaqat nazariy jihatdan, balki amaliy-prakseologik ahamiyatga ega bo‘lgan konsepsiyaga aylandi. Bu borada, ayniqsa, nemis ekofalsafasi alohida o‘rin tutadi, chunki unda ekologik mas’uliyat nafaqat nazariy-aksiologik, balki prakseologik aspektda ham chuqur o‘rganilgan.

Maqolada inson nutqini idrok etish jarayoni va uning eshitish hamda xotira mexanizmlari bilan uzviy bogʻliqligi nazariy jihatdan yoritib beriladi. Nutqni anglashda mantiqiy urgʻu, soʻzlar tartibi, sintaksik tuzilish va xotirada mavjud modellar bilan taqqoslash jarayoni muhim ahamiyat kasb etishi taʼkidlanadi. Shu bilan birga, nutqiy faoliyatning motivatsiya, rejalash, amalga oshirish va nazorat bosqichlari haqida A.A. Leontyev, I.A. Zimnyaya kabi olimlarning nazariyalari tahlil etiladi. Maktabgacha taʼlim yoshida idrokning rivojlanishi fikrlash bilan uzviy bogʻliq boʻlib, u bolalarning tahlil qilish, taqqoslash va umumlashtirish qobiliyatlarini shakllantiradi. Bolalar nutqini oʻstirish jarayonida Ye.I. Tixeeva, B.V. Belyayev kabi olimlar qarashlari asosida nutq va aqliy rivojlanishning birgalikda kechishi ilmiy jihatdan asoslangan. Shuningdek, bolalarning yosh xususiyatlariga koʻra nutqning bosqichma-bosqich rivojlanishi – lugʻat boyligining ortishi, grammatik tuzilishlarni oʻzlashtirish, sintaksik modellarni qoʻllash jarayonlari keng yoritiladi. Maqolada bola nutqining ijtimoiy muhitda, kattalar va tengdoshlar bilan muloqot jarayonida rivojlanishi, oila va maktabgacha taʼlim muassasasi sharoitida nutq koʻnikmalarini takomillashtirishning ahamiyati koʻrsatiladi. Xulosa qilib aytganda, maktabgacha yoshda nutqni rivojlantirish bolaning umumiy psixik kamoloti va taʼlim jarayonidagi muvaffaqiyati uchun hal qiluvchi omil boʻlib, chet tillarni oʻzlashtirish qobiliyatini rivojlantirishda ham muhim poydevor hisoblanadi.