Maqolada umumiy o‘rta ta’lim maktablarida ingliz tili darslarida o‘quvchilarning leksik kompetensiyasini raqamli vositalar yordamida rivojlantirish masalalari ko‘rib chiqilgan. Leksik kompetensiya tushunchasi I.S.P. Nation, N. Schmitt va S. Thornbury qarashlari asosida tahlil qilinib, so‘zni bilishning shakl, ma’no va qo‘llanish jihatlari ajratib ko‘rsatilgan. So‘z o‘zlashtirishning “payqash”, “esga olish” va “ijodiy qo‘llash” jarayonlari hamda “takrorlash oralig‘i” tamoyili va “ishtirok yuki” gipotezasi raqamli vositalarni tanlashning nazariy asosi sifatida asoslangan. Muallif o‘z pedagogik kuzatuvlariga tayangan holda raqamli vositalarni so‘z o‘zlashtirish bosqichlariga moslab qo‘llashning metodik modelini taklif etadi. Elektron kartochkalar, onlayn viktorinalar, interaktiv mashqlar va o‘quvchilar yaratadigan raqamli mahsulotlarning har bir bosqichdagi o‘rni jadval shaklida keltirilgan. Shuningdek, raqamli vositalardan foydalanishdagi muammolar – texnik imkoniyatlarning tengsizligi, o‘yinga berilib ta’lim maqsadidan chetlashish va so‘zlarni kontekstsiz yodlash xavfi – muhokama qilingan. Xulosada ingliz tili o‘qituvchilari uchun amaliy tavsiyalar berilgan.

Mazkur maqolada tarix darslarida o‘quvchilar bilimini tezkor va xolis baholashda raqamli baholash vositalaridan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari yoritilgan. Xususan, Plickers platformasining ishlash mexanizmi, undan tarix fanini o‘qitishda foydalanish metodikasi, afzalliklari va ayrim cheklovlari tahlil qilingan. Tadqiqotda pedagogik kuzatuv, ilmiy-metodik adabiyotlarni tahlil qilish, taqqoslash va namunaviy dars vaziyatini modellashtirish usullaridan foydalanildi. “Amir Temur davlati”, “Birinchi jahon urushi”, “Ikkinchi jahon urushi” hamda “O‘rta asrlarda Yevropa” mavzulari misolida Plickers yordamida formatif baholashni tashkil etish bosqichlari ishlab chiqildi. Tahlil natijalariga ko‘ra, platforma o‘quvchilarning darsdagi faolligini oshirish, mavzuni o‘zlashtirish darajasini real vaqt rejimida aniqlash, individual natijalarni saqlash va o‘qituvchining keyingi pedagogik qarorlarini asoslash imkonini beradi. Plickers o‘quvchilardan alohida mobil qurilma talab qilmasligi sababli texnik imkoniyatlari cheklangan sinflarda ham foydalanish mumkin bo‘lgan qulay raqamli baholash vositasi hisoblanadi.

This article analyzes the pedagogical foundations of the development of legal culture of students in higher educational institutions from a scientific, theoretical and practical point of view. The study highlights the content and essence of legal culture, its role in the comprehensive development of the student's personality, and pedagogical factors that serve to form legal consciousness and legal thinking in the modern education system. It also reveals the importance of introducing innovative pedagogical technologies into the educational process, a competency-based approach, interactive teaching methods, and spiritual and educational activities in the development of legal culture. The article develops scientific and practical recommendations aimed at increasing the effectiveness of developing legal culture of students in higher educational institutions.

Mazkur maqolada oliy ta’lim muassasalarida rus tilini o‘qitish jarayonini takomillashtirishda zamonaviy ta’lim texnologiyalarining didaktik imkoniyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda kompetensiyaviy yondashuv, raqamli ta’lim vositalari, interfaol metodlar, modulli ta’lim texnologiyalari hamda kommunikativ yondashuvning rus tili ta’limi sifatini oshirishdagi o‘rni yoritilgan. Shuningdek, zamonaviy pedagogik texnologiyalarning talabalarning kommunikativ kompetensiyasi, mustaqil fikrlashi, ijodiy faoliyati va kasbiy tayyorgarligini rivojlantirishdagi ahamiyati ochib berilgan. Tadqiqot natijalari rus tili ta’limini modernizatsiya qilish va ta’lim samaradorligini oshirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga xizmat qiladi.

Hozirgi kunda chet tilini o‘qitish metodikasi sohasida yangi pedagogik paradigmalar va yondashuvlar shakllanib, an’anaviy, asosan o‘qituvchi markazli va reproduktiv xarakterga ega bo‘lgan usullarni tubdan qayta ko‘rib chiqishni talab qilmoqda. Ushbu o‘zgarishlar globallashuv jarayonlari, xalqaro muloqotning kengayishi, mehnat bozorida chet tillariga bo‘lgan talabning ortishi hamda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining jadal rivoji bilan chambarchas bog‘liqdir [Селевко, 2010]. Natijada chet tilini o‘qitish jarayoni faqat grammatik qoidalar va leksik birliklarni o‘zlashtirish bilan cheklanib qolmasdan, balki real kommunikativ vaziyatlarda tilni samarali qo‘llashga yo‘naltirilgan murakkab pedagogik jarayon sifatida qaralmoqda.

Mazkur maqolada dinshunoslik yo‘nalishi bakalavr talabalarida ingliz tili o‘qitish jarayoni orqali deontologik kompetentlikni shakllantirish masalalari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotda insonparvarlik, vatanparvarlik, milliy g‘urur, baynalminalchilik, adolat, yaxshilik, burch, qadr-qimmat, mas’uliyat, vijdon, halollik, rostgo‘ylik va talabchanlik kabi axloqiy fazilatlarning kasb egalariga, xususan, dinshunoslik soha vakillariga nechog‘li muhim ekaniga e’tibor qaratiladi. Ingliz tilining to‘rtta asosiy ko‘nikmasi — o‘qish (reading), yozish (writing), tinglab-tushunish(listening) va gapirish (speaking) — deontologik mazmundagi materiallar bilan uyg‘unlashtirilib, talabalarning kasbiy axloq me’yorlarini chuqur o‘zlashtirishiga zamin yaratish mumkinligi asoslanadi. Tadqiqot natijalari dinshunoslik ta’limida ingliz tili o‘qitishini deontologik yo‘nalishda takomillashtirish uchun amaliy tavsiyalar beradi.

Ushbu maqolada boshlang‘ich ta’limda innovatsion pedagogik texnologiyalardan foydalanishning o‘quvchilarning bilim olish samaradorligi, motivatsiyasi va faolligiga ta’siri chuqur tahlil qilingan. Tadqiqotda muammoli ta’lim, gamifikatsiya, raqamli ta’lim vositalari, differensial yondashuv kabi zamonaviy metodlar o‘rganilgan. Natijalar innovatsion texnologiyalar o‘quvchilarda tanqidiy fikrlash, ijodkorlik, hamkorlik va mustaqil o‘rganish ko‘nikmalarini rivojlantirishini ko‘rsatadi. Maqolada o‘quvchiga yo‘naltirilgan ta’limning ahamiyati alohida ta’kidlangan.

Mazkur maqolada sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarining oliy ta’lim muassasalarida ingliz tilini mustaqil o‘rganish kompetensiyasini shakllantirishdagi o‘rni va metodik yondashuvlari tahlil qilinadi. Mustaqil o‘rganish kompetensiyasi talabaning o‘z-o‘zini rivojlantirish, til ko‘nikmalarini mustaqil tarzda egallash va raqamli vositalardan samarali foydalanish qobiliyatini anglatadi. Maqolada SI vositalari — chat botlar, til ilovalari, avtomatik tahlil platformalari — yordamida o‘quv jarayonini individuallashtirish, motivatsiyani oshirish va metakognitiv strategiyalarni rivojlantirish metodikasi taklif etiladi. Shuningdek, eksperimental kuzatuvlar asosida metodikaning samaradorligi baholanadi va mahalliy ta’lim kontekstida qo‘llash bo‘yicha tavsiyalar beriladi.

Mazkur ilmiy ishda zamonaviy ta’lim jarayonlarini xalqaro me’yor va ko‘rsatkichlar asosida rivojlantirish hamda ularni mahalliy sharoitga moslashtirish masalalari tahlil qilinadi. Jahon tajribasida keng qo‘llanilayotgan huquqiy ta’lim yondashuvlari, jumladan, o‘quv dasturlarini kompetensiyaga asoslangan tarzda shakllantirish, akademik erkinlikni kengaytirish va ta’lim sifati monitoringini mustahkamlash mexanizmlari ilmiy jihatdan o‘rganilib, ular mahalliy ta’lim siyosatidagi islohotlar bilan qiyosiy tahlil qilinadi. Shu bilan birga, milliy huquqiy tizimni global standartlarga moslashtirishda yuzaga kelayotgan muammolar, ularning ijtimoiy-huquqiy oqibatlari va bartaraf etish yo‘llari ham ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotning nazariy asoslari sifatida xalqaro tashkilotlarning ta’lim sohasidagi hujjatlari, ilg‘or xorijiy tajribalar va milliy qonunchilik talablari tahlil etilgan. Natijada, ta’lim mazmuni va metodikasini takomillashtirish, kadrlar malakasini oshirish hamda xalqaro hamkorlikni kengaytirish orqali huquqiy sohada yuqori sifat ko‘rsatkichlariga erishishning konseptual yo‘nalishlari ishlab chiqiladi.

Mazkur maqolada O‘zbekiston va qo‘shni davlatlarda boshlang‘ich ta’lim jarayonida (translanguaging) yondashuvining tatbiqi taqqosiy jihatdan tahlil qilinadi. Translanguaging – o‘quvchilar bir nechta til resurslaridan integratsiyalashgan holda foydalanib, fikr almashish, muloqot qilish va bilimlarni mustahkamlashga xizmat qiluvchi zamonaviy yondashuv hisoblanadi. Tadqiqotda til siyosati, o‘quv dasturlari, o‘qituvchilar tayyorgarligi, darsliklar va metodik ta’minot, o‘quvchilarning lingvistik kompetensiyasini rivojlantirish omillari kabi mezonlar asosida O‘zbekiston, Qozog‘iston, Qirg‘iziston va Tojikiston tajribalari taqqoslanadi. Maqolada, avvalo, har bir mamlakatning davlat til siyosati va ko‘p tillilikka doir rasmiy hujjatlari o‘rganiladi. Keyin boshlang‘ich ta’lim dasturlarida ona tili va chet tillarining o‘rni, integratsiyalashgan darslarni tashkil etish imkoniyatlari va mavjud tajribalar tahlil qilinadi. Shuningdek, o‘qituvchilarning metodik tayyorgarligi, til o‘tkazishga bo‘lgan munosabati hamda amaliyotdagi real qo‘llanish holatlari qiyosiy ko‘rib chiqiladi. Natijada, O‘zbekistonda translanguaging yondashuvi milliy qadriyatlarni saqlagan holda, ko‘p tillilikni rivojlantirish, kommunikativ kompetensiyani oshirish va xalqaro standartlarga yaqinlashishda muhim o‘rin tutishi aniqlanadi. Qo‘shni davlatlar tajribasi bilan taqqoslash esa mavjud muammolarni bartaraf etish va samarali metodikalarni ishlab chiqishda ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi.

Ushbu maqolada kvalitologik yondashuv asosida oliy ta’lim tizimida ta’lim sifati va mazmunini takomillashtirishning ilmiy-metodik asoslari o‘rganilgan. Xususan, kvalitologiya yondashuvining mazmuni pedagogika nuqtayi nazaridan tahlil etilgan hamda ta’lim jarayoniga integratsiyalash imkoniyatlari yoritib berilgan.

Ushbu tadqiqot 2R2D (O’qish, Tafakkur, Muzokara, Munozara) metodining O’zbekiston diniy maktablarida fors tilini o’qitishda samaradorligini o’rganadi. Fors tili islom ilohiyotida muhim o’rin tutganligi sababli, talabalarning fors tilidagi mahoratini oshirish diniy matnlarni tushunish uchun zarur. 2R2D metodi – faol o’qish, tanqidiy tafakkur, hamkorlikdagi muzokaralar va tuzilgan munozaralarni birlashtirib, tilni tushunish, tanqidiy fikrlash va ilohiy muhokama qobiliyatlarini rivojlantirishga qaratilgan. Tadqiqot aralash usullardan foydalanadi, jumladan, dars kuzatuvlari, testlar va talabalarning fikr-mulohazalari ushbu usulning ta’sirini baholash uchun ishlatiladi. Dastlabki natijalar shuni ko’rsatadiki, 2R2D metodi fors tilini o’zlashtirishni yaxshilaydi, shu bilan birga talabalarning diniy mazmundagi faolligini oshiradi.