TINGLAB TUSHUNISH KOʻNIKMASINING PSIXOLINGVISTIK VA PEDAGOGIK MOHIYATI

Ushbu maqolada tinglab tushunish ko‘nikmasining psixolingvistik va pedagogik mohiyati nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Maqolada tinglab tushunish nutq faoliyatining reseptiv turi sifatida ta’riflanib, uning faol kognitiv jarayon ekanligi J. Field, M. Rost kabi yetakchi olimlarning qarashlari asosida yoritiladi. Shuningdek, tinglab tushunish jarayonining muvaffaqiyatiga ta’sir etuvchi ichki va tashqi omillar, psixologik mexanizmlar (diqqat, xotira, idrok etish, taxmin qilish) tahlil qilinadi. G. Buck tomonidan taklif etilgan ikki darajali model (identifikatsiya va ma’noni anglash darajalari) hamda J. Wilson, J. Flowerdew va L. Miller tomonidan ishlab chiqilgan uch bosqichli pedagogik model (matn oldi, matn ustida ishlash, matndan keyingi bosqichlar) batafsil yoritiladi. Maqolada oliy ta’lim talabalarida tinglab tushunish ko‘nikmasini rivojlantirishda bosqichma-bosqich yondashuv, metakognitiv strategiyalar va psixologik omillarni hisobga olishning ahamiyati asoslanadi.

130
08.04.2026

NUTQ FAOLIYATINING NEYROPSIXOLINGVISTIK MEXANIZMLARI VA ULARNING LINGVISTIK TALQINI

Ushbu maqolada nutq faoliyatining neyropsixolingvistik mexanizmlari va ularning lingvistik talqini tahlil qilinadi. Nutq jarayoni insonning murakkab kognitiv va psixologik faoliyati sifatida miya faoliyati, lingvistik birliklar va kommunikativ vazifalar o‘zaro uyg‘unligi orqali shakllanadi. Tadqiqotda nutq hosil qilish va nutqni idrok etish jarayonlari neyropsixolingvistik yondashuv asosida tahlil qilinadi, shuningdek, nutq jarayonining lingvistik talqiniga urg‘u beriladi. Maqola natijalari psixolingvistika, neyrolingvistika va tilshunoslik sohalarida ilmiy izlanishlar uchun nazariy asos yaratadi.

108
25.03.2026

IDROK, XOTIRA VA FIKRLASHNING NUTQ RIVOJLANISHIDAGI OʻRNI

Maqolada inson nutqini idrok etish jarayoni va uning eshitish hamda xotira mexanizmlari bilan uzviy bogʻliqligi nazariy jihatdan yoritib beriladi. Nutqni anglashda mantiqiy urgʻu, soʻzlar tartibi, sintaksik tuzilish va xotirada mavjud modellar bilan taqqoslash jarayoni muhim ahamiyat kasb etishi taʼkidlanadi. Shu bilan birga, nutqiy faoliyatning motivatsiya, rejalash, amalga oshirish va nazorat bosqichlari haqida A.A. Leontyev, I.A. Zimnyaya kabi olimlarning nazariyalari tahlil etiladi. Maktabgacha taʼlim yoshida idrokning rivojlanishi fikrlash bilan uzviy bogʻliq boʻlib, u bolalarning tahlil qilish, taqqoslash va umumlashtirish qobiliyatlarini shakllantiradi. Bolalar nutqini oʻstirish jarayonida Ye.I. Tixeeva, B.V. Belyayev kabi olimlar qarashlari asosida nutq va aqliy rivojlanishning birgalikda kechishi ilmiy jihatdan asoslangan. Shuningdek, bolalarning yosh xususiyatlariga koʻra nutqning bosqichma-bosqich rivojlanishi – lugʻat boyligining ortishi, grammatik tuzilishlarni oʻzlashtirish, sintaksik modellarni qoʻllash jarayonlari keng yoritiladi. Maqolada bola nutqining ijtimoiy muhitda, kattalar va tengdoshlar bilan muloqot jarayonida rivojlanishi, oila va maktabgacha taʼlim muassasasi sharoitida nutq koʻnikmalarini takomillashtirishning ahamiyati koʻrsatiladi. Xulosa qilib aytganda, maktabgacha yoshda nutqni rivojlantirish bolaning umumiy psixik kamoloti va taʼlim jarayonidagi muvaffaqiyati uchun hal qiluvchi omil boʻlib, chet tillarni oʻzlashtirish qobiliyatini rivojlantirishda ham muhim poydevor hisoblanadi.

447
26.11.2025

TALABALARNING MUSTAQIL IJODIY FAOLIYATI METODIKASINING MAQSADLARI, TAMOYILLARI, MAZMUNI VA USLUBIY ASOSLARI

Maqolada talabalarning mustaqil ijodiy faoliyati metodikasining maqsadlari, tamoyillari, mazmuni va uslubiy asoslari nazariy tahlil qilindi. Uning tasnifi, parametrlari va mustaqil ijodiy faoliyatni rivojlantirishga yordam berish usullari tavsiflandi.

597
01.09.2025

INNOVATSION FAOLIYAT TUSHUNCHASI VA UNING AKSIYADORLIK JAMIYATLARIDAGI O‘RNI

Mazkur maqolada innovatsion faoliyatning mazmun-mohiyati, aksiyadorlik jamiyatlaridagi o‘rni hamda uni samarali boshqarishning nazariy va amaliy jihatlari tahlil qilingan. Korporativ boshqaruv tizimi doirasida innovatsiyalarning raqobatbardoshlik, kapital samaradorligi, manfaatdor tomonlar muvozanati va iqtisodiy barqarorlikka ta’siri asoslab berilgan. Mamlakatda amalga oshirilayotgan islohotlar, davlat ulushi, xorijiy investitsiyalar va ilg‘or boshqaruv yondashuvlari orqali innovatsion salohiyatni rivojlantirish mexanizmlari yoritilgan. Shuningdek, korxona ichki resurslarini strategik innovatsiyalarga yo‘naltirish va iqtisodiy natijalarga erishishdagi korporativ boshqaruvning hal qiluvchi roli asoslab berilgan.

527
23.06.2025

INNOVATSION TEXNOLOGIYALARNI RIVOJLANISH OLIY TIBBIYOT TALABLARINI TA'LIM BERISh

Kadrlar tayyorlash masalalari, innovatsion texnologiyalarning tibbiyotdagi o‘rni, ularni samarali tatbiq etishning asosiy jihatlari, tibbiyotda CBL (Case Based Learning) texnologiyalaridan foydalanish yo‘lga qo‘yilgan. Bundan tashqari, maqolada talabalarning fizika fanidan amaliy mashg'ulotlar malakasi ma'lumotlarga asoslangan holda qancha pedagogik texnologiyalar va ularni qo'llash usullari muhim edi. Maqolada ushbu fan bo'yicha o'quv jarayonining interfaol texnologiyalari, virtual laboratoriyalar va boshqa innovatsion yondashuvlar o'sishini tashkil etish asosida tahlil qilingan. Shuningdek, maqolada talabalarning amaliy-protsessual kompetentsiyalarini rivojlantirishga asoslangan yondashuvlar samaradorligi muhokama qilinadi.

731
29.01.2025

YOSHLARNING ILMIY TAFAKKURINI SHAKLLANTIRISHDA ILM-FAN VA INNOVATSION FAOLIYAT

Maqolada yoshlarning ilmiy tafakkurini shakllantirishda ilm-fan va innovatsion faoliyatning o‘rni ilmiy jihatdan asoslab berildi. Ilm-fan, madaniy rivojlanish taraqqiyoti kuchaygan sari insonni tarbiyalash, uning qalbini davolash zaruriyati dolzarb muamolardan biri hisoblanadi. SHuningdek, bugungi kunda innovatsion faoliyatni rivojlantirish muhim ahamiyat kasb etadi.

804
25.01.2025

MUNOZARA – ILMIY BILISH FAOLIYATINING TARKIBIY QISMI SIFATIDA

Ushbu maqola ilmiy bilish faoliyatining asosiy turlaridan biri bo‘lgan bahs-munozaraning zamonaviy talqiniga bag‘ishlangan. Bahs-munozaraning nazariy asoslari, ilmiy bilimlarni shakllantirishdagi o‘rni va tanqidiy tafakkur rivojlanishiga ta’siri ko‘rib chiqiladi. An’anaviy shakllar va raqamli texnologiyalardan foydalanishni o‘z ichiga olgan holda, ilmiy munozaralarni tashkil etishning turli yondashuvlari qiyosiy tahliliga alohida e’tibor qaratilgan. Munozaraning kognitiv, metodologik va kommunikativ jihatlari hamda ularning fanlararo tadqiqotlarga ta’siri tahlil qilinadi. Muallif fan raqamlashuvi sharoitida munozara olib borish usullarini takomillashtirish zarurligini ta’kidlaydi.

811
15.12.2024

YOSHLAR DUNYO QARASHINING SHAKLLANISHIGA GLOBALLASHISH JARAYONINING TA’SIRI.

Ushbu maqolada globallashuv jarayonlari kuchayib borayotgan bir davrda talaba yoshlarning dunyoqarashiga ta’sir ko‘rsatishning oldini olish masalalari muhokama qilinadi va tahlil qilinadi.

692
02.11.2024

KOMPENSATOR KOMPETENSIYANI O'ZLASHTIRISHNING NAZARIY ASOSLARI

Ushbu maqolada mahalliy va xorijiy tilni o'rganish muhokama qilinadi - bu ijtimoiy o'zaro ta'sir va muloqotda namoyon bo'ladigan shaxsiy ehtiyoj. Muloqotning muvaffaqiyati nafaqat ma'ruzachining aloqa o'rnatish istagiga, balki nutq niyatini amalga oshirish qobiliyatiga ham bog'liq bo'lib, bu til birliklarini bilish darajasiga va ularni muayyan muloqot sharoitida ishlatish qobiliyatiga bog'liq. Shu bilan birga, tilning alohida elementlarini bilishning o'zi "tilni muloqot vositasi sifatida bilish" tushunchasiga bog'lab bo'lmaydi). Tilni bilishning ushbu shartlari kommunikativ lingvistika va lingvodidaktikaning markaziy kategoriyalaridan biri sifatida ilgari surilgan kommunikativ kompetentsiyaning mohiyatini tashkil etadi.

751
05.06.2024

TASHQI IQTISODIY FAOLIYATNI DIVERSIFIKATSIYALASHNING MAMLAKAT MILLIY IQTISODIYOTINI RIVOJLANTIRISHGA TA’SIRI

Tashqi iqtisodiy faoliyatni diversifikatsiya qilish mamlakat milliy iqtisodiyotining rivojlanish trayektoriyasini shakllantirishda muhim rol o‘ynaydi. Mamlakatlar ichki chegaralardan tashqarida kengayib, chet elda turli xil iqtisodiy faoliyat bilan shug'ullanish orqali iqtisodiy o'sish, barqarorlik va barqarorlikka hissa qo'shadigan ko'plab imtiyozlarga ega bo'lishlari mumkin. Ushbu maqola diversifikatsiyaning mamlakat milliy iqtisodiyotiga asosiy ta'sirini o'rganadi va uning barqaror rivojlanishga strategik yondashuv sifatidagi ahamiyatini ta'kidlaydi.

805
28.03.2024

SHAHAR VA QISHLOQ AHOLIsining IJTIMOIY FAOLIYATI

Bizning zamonaviy jamiyatimizda shaxsning roli ijtimoiy rivojlanish jarayonida tobora innovatsion bo'lib bormoqda. Odamlar tarixning turli bosqichlarida turli darajadagi ijtimoiy faollikni namoyon etadilar. Quyidagi tadqiqotlar ijtimoiy faollik va uning jamiyat bilan aloqalariga qaratilgan. Bu bog'lanish shaxsni tushunish va voqelikni, shuningdek, o'zini kuzatish imkonini beradi. Zamonamizdagi muhim va dolzarb mavzu shahar va qishloqlarning ijtimoiy faolligidir.

881
26.11.2023