Maqolada axloqiy erkinlik va axloqiy zarurat o‘rtasidagi munosabat falsafiy jihatdan tahlil qilinadi. Erkinlikning shaxsning ichki ma’naviy holati sifatidagi mohiyati ochib berilib, iroda erkinligi masalasi tarixiy-falsafiy kontekstda yoritiladi. Suqrot, Immanuil Kant, Benedikt Spinoza qarashlari asosida axloqiy erkinlikning zaruratni anglash bilan uzviy bog‘liqligi asoslab beriladi.

Mazkur maqolada dinshunoslik yo‘nalishi bakalavr talabalarida ingliz tili o‘qitish jarayoni orqali deontologik kompetentlikni shakllantirish masalalari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotda insonparvarlik, vatanparvarlik, milliy g‘urur, baynalminalchilik, adolat, yaxshilik, burch, qadr-qimmat, mas’uliyat, vijdon, halollik, rostgo‘ylik va talabchanlik kabi axloqiy fazilatlarning kasb egalariga, xususan, dinshunoslik soha vakillariga nechog‘li muhim ekaniga e’tibor qaratiladi. Ingliz tilining to‘rtta asosiy ko‘nikmasi — o‘qish (reading), yozish (writing), tinglab-tushunish(listening) va gapirish (speaking) — deontologik mazmundagi materiallar bilan uyg‘unlashtirilib, talabalarning kasbiy axloq me’yorlarini chuqur o‘zlashtirishiga zamin yaratish mumkinligi asoslanadi. Tadqiqot natijalari dinshunoslik ta’limida ingliz tili o‘qitishini deontologik yo‘nalishda takomillashtirish uchun amaliy tavsiyalar beradi.

Mazkur maqolada yoshlar ma’naviy-axloqiy kamolotida til madaniyatining roli va funksional xususiyatlari ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda til madaniyati shaxsning ma’naviy dunyoqarashi, axloqiy qadriyatlari va ijtimoiy ongini shakllantiruvchi muhim omil sifatida yoritiladi. Shuningdek, til madaniyatining kommunikativ, tarbiyaviy va ijtimoiy funksiyalari yoshlar tarbiyasidagi ahamiyati bilan birga tahlil etiladi.

Mazkur maqolada antik davr yunon faylasufi Arastu hamda musulmon sharq olamining yirik mutafakkiri Ibn Miskavayhning axloqiy qarashlari qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida har ikki faylasufning baxt-saodat, fazilat, komil inson va axloqiy kamolot haqidagi gʻoyalari oʻrganiladi. Shuningdek ularning axloqiy konsepsiyalaridagi oʻxshash va farqli tomonlari aniqlanib, Gʻarb va Sharq etikasi oʻrtasidagi bogʻliqlik tahlil qilinadi. Tadqiqot natijasida Ibn Miskovayhning axloqiy qarashlari Aristotel falasafasining oʻzaro ta’sirlashuvi va va bu gʻoyalar islom axloqi bilan boyitilganligi asoslab berildi.

Ushbu maqolada rahbar kadrlarni tayyorlash jarayonida ma’naviy-axloqiy texnologiyalarning o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. Rahbar shaxsida axloqiy madaniyat, ijtimoiy mas’uliyat, adolat va vatanparvarlik kabi fazilatlarni shakllantirishda zamonaviy pedagogik va ma’naviy texnologiyalar tizimining imkoniyatlari yoritiladi. Shuningdek, rahbar kadrlar tayyorlashda integrativ va tizimli yondashuvning samaradorligi asoslab beriladi.

Ushbu maqolada zamonavıy nemis ekofalsafasining yutuqlari tahlil qilingan bo’lib, unda Global ekologik inqiroz sharoitida insoniyatning tabiatga nisbatan munosabatini tubdan qayta ko‘rib chiqish ehtiyoji ekofalsafa sohasining mustaqil va ahamiyatli yo‘nalish sifatida shakllanishiga olib keldi. Ayniqsa, XX asrning ikkinchi yarmidan boshlab, insoniyat faoliyatining tabiatga ta’siri natijasida yuzaga kelgan ekologik muammolar falsafiy tafakkurning ekologik mas’uliyat kategoriyasi atrofida birlashishiga sabab bo‘ldi. Ekologik mas’uliyat tushunchasi nafaqat nazariy jihatdan, balki amaliy-prakseologik ahamiyatga ega bo‘lgan konsepsiyaga aylandi. Bu borada, ayniqsa, nemis ekofalsafasi alohida o‘rin tutadi, chunki unda ekologik mas’uliyat nafaqat nazariy-aksiologik, balki prakseologik aspektda ham chuqur o‘rganilgan.

Artur Shopengauerning “Iroda dunyosi” asarida iroda va tasavvur konsepsiyalari falsafaning asosiy nuqtalari sifatida talqin qilinadi. Iroda dunyoning metafizik mohiyati sifatida, tasavvur esa uning kо‘rinishi sifatida kо‘riladi. Shopengauerning falsafasi sharq ta’limotlari, xususan buddizm va hinduizmdan ilhomlanib, g‘arb metafizikasi bilan sintez yaratib, irratsional kuch – irodaning inson hayotidagi azob-uqubatga olib kelishini ta’kidlaydi. U ozodlikni san’at, axloq va zohidlik orqali amalga oshirish mumkin deb hisoblaydi. Bu falsafa о‘z davrida inqilobiy bо‘lib, Nitsshe, Freyd va ekzistensializmga ta’sir kо‘rsatdi.

Ushbu maqolada buyuk mutafakkir Abu Nasr Farobiyning adolat, axloq va ijtimoiy uyg'unlik haqidagi falsafiy qarashlari tahlil qilinadi. Farobiyning "Fozil odamlar shahri" asari asosida uning ideal jamiyat haqidagi ta'limoti, adolat tamoyillari, axloqiy fazilatlar va ijtimoiy uyg'unlikka erishish yo'llari o'rganiladi. Shuningdek, Farobiy g'oyalarining bugungi kundagi ahamiyati va dolzarbligi ko'rib chiqiladi.

Ushbu maqolada oʻrta asr Sharq uygʻonish va Gʻarb Uygʻonish davri faylasuflarining axloq hodisasiga munosabati yoritilgan. 9—12-asrlarda shakllangan islom maʼrifati doirasida Abu Nasr Forobiy, Ibn Sino, Ibn Rushd, Gʻazzoliy kabi buyuk mutafakkirlar axloq mavzusini nafaqat diniy-falsafiy, balki ijtimoiy, siyosiy va pedagogik nuqtai nazardan ham oʻrgandilar. Gʻarbiy Uygʻonish davri esa 14—16-asrlarda Italiyada boshlangan maʼrifiy inqilob orqali butun Yevropada axloqiy tushunchalarni yangi bosqichga olib chiqdi. Foma Akvinskiy, Dante Aligeri, Erazm Rotterdam, Nikollo Makiavelli kabi mutafakkirlar diniy tafakkurdan dunyoviy dunyoqarashga o‘tish jarayonida “Etika”ni turli yo‘nalishlarda talqin qilganlar. Maqolada ikki davrning o‘xshash va farqli tomonlari qiyosiy tahlil qilinadi va axloq hodisasining Dionat, siyosiy voqealar, madaniy taraqqiyot va fan bilan uyg‘unligi yoritiladi. Natijada, o'rta asrlardagi sharqiy uyg'onish va G'arbiy Uyg'onish davrida shakllangan ushbu merosning zamonaviy dolzarbligi ham namoyon bo'ladi.

Ushbu maqolada xoja ahmad yassaviyning axloqiy qarashlarining barkamol shaxs tarbiyalashdagi ahamiyati hamda tarbiyaning tarixiy ildizlari, yurtimizda inson ma’naviy axloqiy tarbiyasi muammosi bo‘yicha olib borilgan izlanishlarda ilgari surilgan. Bugungi kunda barkamol shaxs tarbiyalashda buyuk ajdodlar merosini o’rni haqida to’xtalib o’tilgan.

Ushbu maqola Islom falsafiy an’analari doirasida axloqiy qadriyatlarning tarixiy evolyutsiyasini tadqiq etishga, davrlar o‘tishi bilan ilmiy munozaradagi asosiy tendentsiyalar va o‘zgarishlarni aniqlashga qaratilgan. Maqsad bu qadriyatlarning rivojlanishini hamda turli tarixiy davrlardagi ahamiyatini tahlil qilishdan iborat.

Ushbu maqolada globallashuv jarayonlari kuchayib borayotgan bir davrda talaba yoshlarning dunyoqarashiga ta’sir ko‘rsatishning oldini olish masalalari muhokama qilinadi va tahlil qilinadi.