Абу Райҳон Берунийнинг серқирра илмий меросида унинг ахлоқий қарашлари ҳам алоҳида ўринга эга. Аллома баъзи асарларининг муайян қисмигина бизгача етиб келгани туфайли файласуфнинг қаламига мансуб ахлоққа бағишланган алоҳида асарлари бўлган ёки йўқлигини аниқ айтиш имконсиздир. Қомусий олимнинг қарашларининг таҳлили шуни кўрсатадики, расмий диний мафкура таъсири остида бўлса-да, унинг ахлоққа доир қарашлари моҳиятан умуминсоний ва илмий-маърифий хусусиятга эга бўлган.

Maqolada talabalarning mustaqil ijodiy faoliyati metodikasining maqsadlari, tamoyillari, mazmuni va uslubiy asoslari nazariy tahlil qilindi. Uning tasnifi, parametrlari va mustaqil ijodiy faoliyatni rivojlantirishga yordam berish usullari tavsiflandi.

Мазкур мақолада масжидлар дипломатияси феномени илк ислом давридан бошлаб замонавий Ўзбекистонгача бўлган тарихий, маданий ва сиёсий жараёнлар мисолида таҳлил қилинади. Масжидларнинг фақат диний ибодат маскани сифатида эмас, балки ахборот тарқатиш, дипломатик алоқалар ўрнатиш, таълим бериш ва жамият бирдамлигини таъминлашдаги ўрни ёритилади. Марказий Осиёда турли давлатлар томонидан масжидлар қурилиши ва тикланиши орқали амалга оширилаётган “yumshoq куч” сиёсатининг геосиёсий мақсадлари таҳлил этилади. Лангар ота масжидини АҚШ кўмагида қайта тиклаш мисолида маданий мерос объектлари орқали халқаро ҳамкорлик, ўзаро ишонч ва халқлар ўртасидаги мулоқот ривожи ёритилган.

Ushbu maqolada Yaqin va Oʻrta Sharq mintaqasidagi xalqaro munosabatlar tizimi va u yerda yuz berayotgan geosiyosiy transformatsiya jarayonlari tahlil qilinadi. Mintaqadagi asosiy geosiyosiy kuchlar oʻrtasidagi raqobat, tashqi davlatlarning strategik manfaatlari, tabiiy resurslar uchun kurash, diniy va etnik mojarolar, shuningdek, mintaqaviy xavfsizlik masalalari koʻrib chiqiladi.

Ushbu maqolada kvalitologik yondashuv asosida oliy ta’lim tizimida ta’lim sifati va mazmunini takomillashtirishning ilmiy-metodik asoslari o‘rganilgan. Xususan, kvalitologiya yondashuvining mazmuni pedagogika nuqtayi nazaridan tahlil etilgan hamda ta’lim jarayoniga integratsiyalash imkoniyatlari yoritib berilgan.

Mazkur maqolada afg‘on va pashtun atamalarini paydo bo‘lishi, pashtunlarni kelib chiqishi, ularning Afg‘oniston va Pokistondagi o‘rni hamda ushbu mamlakatlar siyosatiga ta’siri haqida atroflicha so‘z yuritiladi. Shuningdek, maqolada pashtunlarning “Pashtuniston” davlatini tuzish g‘oyasi va uni amalga oshirishga qaratilgan urinishlar batafsil bayon etiladi. Afg‘oniston va Pokistonning pashtunlar harakatiga nisbatan pozitsiyasi va tomonlarning yuritgan siyosati keng yoritiladi.

Ushbu maqola global iqlim o'zgarishi, energiya xavfsizligi va xalqaro hamkorlik kontekstida Arktika yuk tashish yo'llarining geosiyosiy ahamiyatini tahlil qiladi. Asosiy e'tibor Rossiya va Xitoyning Shimoliy dengiz yo'lini (NSR) rivojlantirishdagi roli, shuningdek, ularning Arktika mintaqasidagi strategik sheriklik istiqbollariga qaratilgan. Maqolada Arktikada navigatsiyaning xalqaro huquqiy jihatlari, iqtisodiy foyda va xavflar, shuningdek, asosiy global ishtirokchilarning geostrategik manfaatlari ko‘rib chiqiladi. Mavjud ilmiy adabiyotlar, davlat strategiyalari va davlatlararo shartnomalar tahlili berilgan. Tadqiqot natijalari Arktikaning jahon siyosatidagi ahamiyati ortib borayotganidan dalolat beradi va mintaqaning barqaror rivojlanishi uchun Rossiya va Xitoyning birgalikdagi sa’y-harakatlari zarurligini ta’kidlaydi.

Rossiya-Xitoy madaniyatlararo munosabatlarini rivojlantirish XXI asrga yo‘naltirilgan yaxshi qo‘shnichilik, do‘stlik va hamkorlikning muhim tarkibiy qismi bo‘lib, ikki davlat o‘rtasidagi har tomonlama sheriklik va strategik hamkorlikning eng muhim jihatlaridan biridir. Hozirgi vaqtda Rossiya-Xitoy madaniyatlararo almashinuvi dastlabki muvaffaqiyatlarga erishdi va keng rivojlanish istiqbollarini namoyish etmoqda. Xitoy va Rossiya o'rtasidagi gumanitar va ijtimoiy sohalardagi almashinuv va hamkorlikni yanada kengaytirish, shuningdek, Rossiya-Xitoy munosabatlarining barqaror va sog'lom rivojlanishiga ko'maklashish uchun ko'proq harakat qilish kerak.

Mazkur maqolada voyaga yetmagan jinoyatchilar shaxsining kriminologik tavsifi, ularning shaxsiy xarakteridagi o‘ziga xos xususiyatlari, voyaga yetmaganlar o’rtasida jinoyatlar va huquqbuzarliklarni oldini olish borasida mamlakatimizda olib borilayotgan ishlar, voyaga yetmaganlar o’rtasida solir etilgan jinoyatlar haqida statisitik ma’lumotlar, ularning jinoyatlarini oldini olishda ma’naviy tadbirlarning ahamiyati haqida tahlillar keltirilgan.

Ushbu tadqiqot 2R2D (O’qish, Tafakkur, Muzokara, Munozara) metodining O’zbekiston diniy maktablarida fors tilini o’qitishda samaradorligini o’rganadi. Fors tili islom ilohiyotida muhim o’rin tutganligi sababli, talabalarning fors tilidagi mahoratini oshirish diniy matnlarni tushunish uchun zarur. 2R2D metodi – faol o’qish, tanqidiy tafakkur, hamkorlikdagi muzokaralar va tuzilgan munozaralarni birlashtirib, tilni tushunish, tanqidiy fikrlash va ilohiy muhokama qobiliyatlarini rivojlantirishga qaratilgan. Tadqiqot aralash usullardan foydalanadi, jumladan, dars kuzatuvlari, testlar va talabalarning fikr-mulohazalari ushbu usulning ta’sirini baholash uchun ishlatiladi. Dastlabki natijalar shuni ko’rsatadiki, 2R2D metodi fors tilini o’zlashtirishni yaxshilaydi, shu bilan birga talabalarning diniy mazmundagi faolligini oshiradi.

Ushbu maqola XIX asr ingliz adabiyotidagi bolalik obrazlarini ijtimoiy, psixologik va madaniy nuqtai nazardan tahlil qiladi. Sharlotta Bronte va Charlz Dikkensning “Oliver Tvist” asaridan tashqari, Tomas Hardi, Elizabeth Gaskell, Jorj Eliot va Uilyam Uordsvort kabi yozuvchilarning asarlarida bolalik qanday tasvirlangani o‘rganiladi. Maqola Viktoriya davri ijtimoiy muammolari, bolalikka munosabat va adabiyotdagi ramziy ma’nolarni ochib beradi. Bolalik obrazlari orqali mualliflarning ijtimoiy tanqid va psixologik dunyoqarashi ko‘rsatiladi.

Maqolada Yaponiyaning tsivilizatsiya rivojlanishini o'rganish ko'rib chiqiladi. Tadqiqotning maqsadi umrining 40 yildan ortiq qismini yapon sivilizatsiyasini, ayniqsa, uning madaniyati tarixini o‘rganishga bag‘ishlagan sharqshunos olim, akademik Nikolay Iosifovich Konrad faoliyatini atroflicha tahlil qilishdan iborat. N.Konrad birinchilardan bo'lib yapon madaniyatiga Sharq va G'arb madaniyatlari bilan qiyosiy yondashuvni qo'llay oldi, bu esa keyinchalik yapon sivilizatsiyasining jahon madaniyatiga qo'shgan hissasini yangicha baholash imkonini berdi. Ushbu tadqiqotning asosiy xulosasi shundan iboratki, N.Konrad merosi yapon tarixi, madaniyati, adabiyoti va tilini o‘rganishda fundamental ahamiyatga ega bo‘lib, uning yapon adabiyotiga oid tarjima va sharhlari yapon xalqi va uning turmush tarzini tushunishda muhim vositaga aylandi.